DİKKAT

Bu sitede yer alan yazılar Tetra Bilgisayar AŞ nin özgün çalışmasıdır.

İzinsiz kopyalanması etik dışı olmanın yanı sıra yasal olarak da suçtur.

Aşırma (intihal) listesi ...
(yakında)

 (C) 2004 - 2021 Tetra A.Ş.

İnce istemci yada thin client, merkezi bir sunucuya bağlanarak bu sunucu üzerinde oturum açmaya ve program çalıştırmaya yarayan kullanıcı terminalidir. Sunucu tabanlı bilgi işlem olarak adlandırılan bu yapıda bütün uygulamalar sunucu üzerinde çalışır. İnce istemcilerin işlevi klavye ve fare üzerinden gelen girdileri sunucu üzerinde çalışan programa iletmek ve oradan gelen görüntü bilgilerini terminal ekranına yansıtmaktır. Bu yapıda bütün veri ve yazılımlar sunucu üzerinde bulunduğundan istemci tarafına program yüklemeye gerek yoktur.
 
Üzerinde yerel internet tarayıcı (local browser) bulunan ince istemcilerle web tabanlı programları çalıştırmak ve internette gezinmek de mümkündür. 
 
İnce istemciler uygulamaların çalıştığı sunucuya yerel yada geniş alan ağı (LAN/WAN) üzerinden bağlanabileceği gibi internet üzerinden de erişebilir.
 
İnce istemciler, günümüzde giderek yaygınlaşan bulut bilişim (cloud computing) yapısı için de kullanıcı erişim birimi olarak kullanılan temel cihazlardır.

Kullanıcıların internet üzerinden Bulut Bilişim hizmetlerine erişimini sağlayan her türlü cihaz genel anlamıyla bulut istemci (cloud client) olarak adlandırılabilir. Ancak işletmelerde bu amaçla kullanılan temel masa üstü erişim cihazı ince istemcilerdir. Hibrid bir bilgi işlem yapısında ince istemciler, hem işletme içi sunucu kaynaklarına, hem de işletme dışındaki bulut bilişim uygulamalarına erişimi sağlayabilmektedir. 

Klasik istemci/sunucu (client/server) yapısında, bir sunucu ve onun sunduğu kaynaklardan yararlanan kullanıcı bilgisayarları bulunmaktadır. Bu yapıda kullanıcı tarafından çalıştırılan bir program sunucunun diskinde yer alsa bile önce ağ üzerinden kullanıcı bilgisayarının belleğine yüklenmekte ve o bilgisayarın işlemcisi tarafından yürütülmektedir. İnce istemci (thinclient) kullanımındaysa programlar sunucunun belleğinde ve sunucunun işlemcisi tarafından çalıştırılmaktadır.
 
Klasik istemci/sunucu yapısında programlar sunucu diskine yüklense bile program ayarları ve kimi tanım dosyaları kullanıcı bilgisayarında tutulmakta, bu nedenle her bir kullanıcı bilgisayarı için yükleme, güncelleme, yedekleme gibi bakım ve destek gereksinimleri ortaya çıkmaktadır. İnce istemci kullanımındaysa programlar yalnızca bir defa sunucu bilgisayara yüklenmekte, veri ve program dosyalarının yanı sıra bütün kullanıcı ayarları da sunucu üzerinde tutulmaktadır. Sağlanan bu merkezi yapıda kullanıcı cihazlarından kaynaklanan işletim sistemi hataları, program ayarlarının bozulması, virüs bulaşması ve güvenlik atakları gibi sorunlara rastlanmamakta, ayrıca sunucu bilgisayar dışına veri çıkartılması da söz konusu olmamaktadır.

İnce istemciler (thin client), soğutucu fan, disk, CD-ROM ve disket sürücü gibi hareketli parça taşımayan çok küçük boyutlu tümleşik donanımlardır. Genellikle bütün bağlantı uçlarını, işlemci, bellek, görüntü ve ağ birimlerini üzerinde bulunduran özel tasarımlı bir anakarta sahiptirler. Kendi iç yazılımının ve kullanıcı ayarlarının tutulduğu bir kalıcı bellek birimi (flaş bellek) olan ince istemcilerin PCI, mini-PCI yada PC Card genişleme yuvası ve akıllı kart birimi bulunan modelleri de vardır.

Evet. İnce istemcilere, üzerlerinde bulunan bağlantı uçlarına göre, paralel, seri yada USB yazıcı bağlanabilir. Bağlanan yazıcı istenirse ağ üzerindeki diğer kullanıcıların paylaşımına açılabilir.

İnce istemcilerde (thin client)  ve genel olarak bütün gömülü sistemlerde çalışan işletim sistemlerine gömülü işletim sistemi denmektedir. Masaüstü  bilgisayarlarda çalışan işletim sistemlerinin tersine bu işletim sistemleri yüklemeye hazır bir yazılım olarak bulunmamaktadır. Ürün geliştiren firmalar çeşitli geliştirme araçları kullanarak kendi ürünlerine uygun işletim sistemi bileşenlerini bir araya getirmekte, çeşitli bileşenler üzerinde uyarlama ve optimizasyonlar yapmakta, kendi geliştirdikleri sistem  ve kullanıcı yazılımlarını eklemekte ve sonuç olarak nihai üründe çalışacak bir işletim sistemi ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenle aynı Windows CE sürümüne dayansa bile farklı üreticilerce geliştirilen ince istemcilerin kaliteleri, özellikleri ve performansları birbirinden farklıdır.

İnce istemciler (thin client) destekledikleri bütün sürücüleri kendi iç yazılımında (firmware) bulundurmakta ve  kullanıcı tarafından sonradan herhangi bir sürücü yüklenmesi öngörülmemektedir. İnce istemcilerin kararlı ve sorun çıkarmayan yapısı özellikle bu çalışma şeklinden kaynaklanmaktadır. Ancak ürün geliştiriciler zaman zaman iyileştirmeler ve ek sürücüler içeren yeni iç yazılım sürümleri çıkarmaktadır. Kullanıcılar iç yazılımarını güncelleyerek eklenen yeni sürücülerden yararlanabilirler.

İnce istemci (thin client) yada kişisel bilgisayar kullanarak RDP protokolü ile bağlanılan ve üzerinde oturum açılıp program çalıştırılan Windows sunuculara Windows Terminal Server denmektedir. Windows Terminal Server ayrı olarak satılan bir ürün değil, güncel Windows sunucu işletim sistemlerinde hazır olarak bulunan bir özelliktir. Bu sunuculara ince istemci bağlantısı yapmak için Windows Terminal Hizmetleri'nin (Windows Terminal Services) yüklenmiş ve çalışır durumda olması yeterlidir.

Windows Terminal Server ve ona bağlı ince istemci cihazların kullanıldığı yapı, sunucu tabanlı bilgi işlem olarak adlandırılmaktadır. Bu yapıda ince istemci üzerinde program yada veri tutulmamakta, bütün uygulamalar sunucu üzerinde çalışmaktadır. İnce istemcinin işlevi klavye ve fare üzerinden gelen girdileri sunucuda çalışan programa iletmek ve oradan gelen görüntü bilgilerini terminal ekranına yansıtmaktır.

Sunucu tabanlı bilgi işlem yapısı, düşük toplam sahip olma maliyeti, merkezi yönetim, yüksek güvenlik ve kullanıcı cihazlarının bakım gerektirmemesi gibi özellikleriyle işletmelerin bilgi işlem harcamalarında önemli tasarruf olanakları sunmaktadır.

Donanım kaynak gereksinimi hesaplamasında, klasik istemci/sunucu (client/server) yapısında olduğu gibi ince istemcilerin kullanıldığı sunucu tabanlı bilgi işlem yapısında da herkes için ve her durumda geçerli bir formül bulunmamaktadır. Uygulama sunucusunun güç gereksinimi kullanıcı sayısının yanı sıra ne tür programların kullanılacağı, her bir kullanıcının aynı anda kaç farklı program çalıştıracağı ve sunucu üzerinde kullanıcı programları dışında hangi servislerin çalışacağı gibi etkenlere bağlıdır.

Sunucu tabanlı bilgi işlem ve ince istemcilerle yeni tanışanların ilk aklına gelen, bütün kullanıcıların aynı anda çalışabilmesi için olağan üstü güçte sunuculara gereksinim duyulacağı olmaktadır. Bu konuda öncelikle söylenmesi gereken, kullanıcı sayısıyla birlikte katlanarak artan güçte bir sunucu gücü hesaplamanın doğru olmayacağıdır. Bu durum iki temel etkenden kaynaklanmaktadır. Öncelikle günümüz bilgisayar donanım ve işletim sistemleri aynı anda birden çok programın çalıştırılması için tasarlanmıştır. Bu yapı sayesinde yalnız sunucularda değil kişisel bilgisayarlarda da aynı anda birden çok program çalışmakta, böylece işlemci kaynağı daha verimli kullanmaktadır. İkinci etkense, özellikle etkileşimli (interactive) programların çalışma süresi boyunca işlemciyi sürekli meşgul etmemesi, örneğin bir veri giriş ekranına yada hesap tablosuna bilgi girildiği sırada işlemciye çok az yük binmesidir. Tek bir kullanıcının bu tür bir program kullandığı bir sistemin işlemcisi çoğunlukla boşta bekler (idle) durumda olacaktır. Sunucu tabanlı bilgi işlem yapısında sunucunun atıl kapasitesinden daha fazla yararlanılmakta ve donanım kaynakları daha verimli kullanılabilmektedir. 

Genel olarak ince istemci (thin client) bağlantısı üzerinden program çalıştırmakla başka bir bilgisayarda program çalıştırmak arasında bir fark yoktur. İnce istemcinizin ilk ayarlarını yapıp sunucunuza bağlandığınızda karşınıza gelen oturum açma ekranı, sunucu ana konsolundan oturum açmak için kullandığınız ekranın aynısıdır. Kullanıcı adınızı ve parolanızı yazdıktan sonra masaüstüne erişebilir ve programlarınızı çalıştırabilirsiniz.

Kullanıcının masaüstüne erişimi istenmiyorsa ince istemci üzerinde yapılan tanımlamayla yalnızca belirli bir programın kullanılması sağlanabilir. Bu şekilde bir bağlantı ile oturum açıldığında doğrudan tanımlanan program çalışacak, programdan çıkıldığında oturum sona erecektir.

Herhangi bir programın ince istemcilerle kullanılabilmesi için ek bir özelliği olması gerekmemektedir. Sunucu üzerinde yüklü bulunan bütün programlar ince istemcilerle kullanılabilir. Ancak sistem donanımlarına doğrudan erişmeye çalışan programlarda ve bazı eski sürüm yazılımlarda uyumsuzluk görülebilir. Oldukça az sayıda programda görülen bu tür sorunlar yazılım üreticilerince giderilmekte ve daha sonraki sürümler ince istemcilerle uyumlu olarak çalışmaktadır.

Hayır. Kullanıcı sayısına göre lisanslanan yazılımlar için, ister ince istemci ister normal bilgisayar kullanılsın yeterli sayıda lisanslama yapmak gereklidir.

İnce istemci (thin client)  içinde çalışan Windows CE işletim sistemi yada terminal emülasyon programı gibi yazılımlar için kullanıcı tarafından lisans alınması gerekmemektedir. Gereken lisanslar Tetra Bilgisayar AS ile teknoloji ortakları arasındaki anlaşmalar kapsamında sağlanmakta ve lisans etiketleri ürünün içine yada üstüne yapıştırılmaktadır. 

Windows Server işletim sistemlerinde terminal bağlantısı kullanmak için kullanıcı lisansının (CAL-Client Access License) yanında bir de Terminal Server lisansı (TSCAL-Terminal Services Client Access License) almak gereklidir. Ancak bu lisansın bedeli ince istemci yerine kişisel bilgisayar kullanıldığında alınması gereken masaüstü Windows işletim sistemi lisansından (örneğin Windows XP Professional) daha düşük olduğundan toplam işletim sistemi lisanslama maliyeti de düşmektedir.

Devamı için tıklayınız ...